تاریخچه طلوع بی نشان ها

در هر جامعه‌ای کارتن‌خواب عموماً به عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین و حاشیه‌ای‌ترین اقشار جامعه شهری به حساب می‌آید که توانایی اندکی برای ساماندهی طبیعی زندگی‌اش دارد. شرایط خاص زندگی کارتن‌خواب تمامی فرصت‌های مشارکت در زندگی اجتماعی را از او سلب کرده و از شبکه‌های پیوند دهنده اجتماعی بیرونش می‌سازد. پدیده کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ ایران پدیده نسبتاً جدیدی به حساب می‌آید. از آغاز دوران مدرنیزاسیون در ایران با رشد نرخ مهاجرت به شهرهای بزرگ و افزایش شکاف‌های درآمدی، کلان شهرهای ایران با پدیده‌هایی چون حاشیه نشینی، گود نشینی یا کپر نشینی مواجه بوده‌اند، اما کارتن‌خوابی به شکل و گستردگی امروزی آن -خصوصاً در تهران- مساله اجتماعی جدیدی به حساب می‌آید. شاید به همین سبب است که این موضوع چندان مورد بررسی آکادمیک قرار نگرفته و تاکنون عملاً به گزارش‌ها و خبرهای رسانه‌ای محدود مانده است.

 

مسأله کارتن‌خوابی در تهران از سال 1382 با مرگ چند کارتن‌خواب در سرمای زمستان در خیابان‌های تهران، به عنوان یک معضل جدی اجتماعی در عرصه عمومی مطرح شد. صرف نظر از آمار و ارقام رسمی و تایید و تکذیب‌های مسئولان، هر شهروند تهرانی در زندگی روزمره خود با پدیده کارتن‌خوابی بارها روبه‌رو می‌شود. در ذهن بسیاری از مردم کارتن‌خوابی با اعتیاد گره خورده است و بسیاری از مشاهدات روزمره آنها این فرضیه را تایید می‌کند.

بین کارتن‌خوابی و طرد اجتماعی رابطه‌ای قوی و پیچیده وجود دارد. زیرا کارتن‌خوابی هم معلول طرد اجتماعی است و هم می‌تواند علت آن باشد. باید تأکید کرد که سازوکارهای طردکننده و محرومیت‌ها عموماً بسترساز رشد و پیدایش کارتن‌خوابی می‌باشند.

در سال 1384، تعدادی از مهرورزان با ایمان به بهبودی و با نیت حمایت و جلب اعتماد آسیب‌دیدگان اجتماعی و افراد بی‌خانمان و در نهایت کمک به فرایند بهبودی، با توزیع تعداد محدودی غذا در میان آنها، آیینی را پایه‌گذاری کردند که اکنون پس از قریب به ده سال، هر هفته، سه‌شنبه شب و بدون وقفه با نام «آیین مهرورزی» برگزار‌می‌شود.

در حال حاضر «جمعیت طلوع بی‌نشان‌ها» به عنوان تنها حامی تخصصی در زمینه معضل کارتن‌خوابی، می‌کوشد تا با حفظ و اشاعه «آیین مهرورزی» نگاه جامعه را به موضوع اعتیاد و کارتن‌خوابی تغییرداده و کمک کند تا افراد بیشتری با مشارکت در این فرایند وارد چرخه درمان و بهبودی شوند.

توزیع غذا درواقع مجال و بهانه‌ای است برای ایجاد ارتباط موثر با افرادی که به طور هم‌زمان با معضل کارتن‌خوابی و بیماری اعتیاد مواجهند.

نتیجه و ثمره حضور مستمر مهرورزان طلوع در شب‌های سه‌شنبه، تعداد قابل ملاحظه‌ داوطلبان “پاکی” و “بهبودی” است که هر هفته به همراه گروه توزیع غذا به طلوع برمی‌گردند تا با تکیه بر اراده، ادب و احترام نخستین گام را در جهت تغییر مسیر زندگی خود بردارند.